Децата на родители со нарцистичко пореметување на личноста, најчесто уште од најмала возраст не учат како да живеат туку како да преживеат. Нивниот свет не е сигурна лулка, туку минско поле на кое секој чекор може да биде ризичен.
Овие деца растат во сенката на огромното, блескаво, незаситно „Јас“ на родителот – нарцис. Нивната приказна не е расказ за едно детство, туку расказ за едно украдено детство.
Растењето во семејство каде еден од родителите има изразени нарцисоидни црти често не изгледа како класична „траума“ однадвор. Надворешно, сè може да делува нормално, па дури и функционално. Но внатрешниот свет на детето обично се гради околу еден многу нестабилен темел: љубовта е условена, а прифаќањето зависи од тоа колку детето ги исполнува очекувањата на родителот.
Во таква динамика, детето постепено учи дека неговите сопствени чувства, потреби и ставови немаат голема вредност. Она што е важно е како ќе се одрази врз родителот. Наместо да се развива автентичното „јас“, детето почнува да гради адаптирано „јас“ – личност што се прилагодува, молчи, се извинува или се труди да биде „совршена“ за да избегне критика или отфрлање.
Една од најчестите последици е чувството на постојана несигурност. Детето учи да „чита атмосфера“, да предвидува расположенија и да се прилагодува пред да се појави конфликт. Ова подоцна во животот често се трансформира во хипер-внимателност, анксиозност и тешкотија во опуштање во односи.
Кај многу вакви деца се развива и силно чувство на вина и срам. Дури и кога не се виновни, тие често интернализираат дека „нешто со нив не е во ред“. Овој внатрешен критичар станува доминантен глас во возрасниот живот.
Емоционалните потреби често не се препознаени или валидирани. Наместо емпатија, детето може да добива минимизирање на чувствата, игнорирање или пренасочување кон потребите на родителот. Со тек на време, тоа води до отуѓување од сопствените емоции – личноста знае да функционира, но не знае што навистина чувствува.
Во возрасна доба, ова може да се манифестира како:
- тешкотија да се постават граници
- потреба да се задоволуваат другите (people-pleasing)
- страв од конфликт или отфрлање
- чувство на „празнина“ или губење на идентитет
- повторување на слични токсични односи
Многу луѓе од ваква позадина подоцна почнуваат процес на „ре-откривање“ на себе. Тоа е постепен пат на учење дека нивните чувства се валидни, дека имаат право на граници и дека љубовта не мора да биде условена со перформанс.
Исцелувањето најчесто започнува со препознавање на моделот: дека она што било доживеано како „нормално“ во детството всушност било емоционално празна средина. Од таму започнува процесот на враќање на сопственото „јас“ – она што долго време било потиснато, прилагодено или замолчено.
Некои истражувања покажуваат можност за постоење на извесна поврзаност помеѓу родителите со нарцистичко пореметување на личност и онколошки заболувања кај нивните деца. Сепак оваа тема не е доволно истражена и нема јасни докази за ова, но вреди да се размисли.
